Welke omgevingsgeluiden hoor jij?

“Wat heb jij toch met vogels?”, vraagt een vriendin. Ze schuift haar bord met een stuk taart en twee lepeltjes naar het midden. "Waarom vraag je dat?” Enigszins verbaasd over deze vraag bedank ik met een handgebaar voor de zoetigheid.


"Het valt me gewoon op dat je vaak vogels schildert." Ze heeft gelijk. Eerlijk gezegd heb ik daar nooit zo bewust bij stilgestaan. Onze koffiekopjes zijn al lang leeg. In Caracas kun je rustig anderhalf uur blijven zitten zonder dat de bediening met een veelzeggende blik van de afgeruimde tafel naar de deur kijkt. Ze zijn blij met iedere klant. We zijn al een paar keer van onderwerp veranderd, als ik opeens begrijp waarom ik zo vaak vogels schilder.

 Geluid vertalen naar beelden.

Als kind werd ik al blij van alle getjilp in de lente. Al helemaal als ik wakker werd door koerende duiven onder mijn slaapkamerraam. In Australië, waar we jaren woonden, lag ik wel eens in mijn ochtendjas op de loer om een serenade van een magpie op te vangen. Toen bleek dat die prachtige tonen van een simpele kraai-achtige vogel kwamen, was ik nogal teleurgesteld. Mijn fascinatie komt blijkbaar niet door hoe ze eruit zien, maar door hun gezang. Dat ik geluid vertaal in beelden was voor mij een echte openbaring.

'Dat zorgde ervoor dat ik bewust ging luisteren naar wat ik hoor in onze buurt'.

In Altamira, een van de betere* wijken in Caracas, word ik meestal vroeg wakker van het onheilspellende geluid van guacharaccas. Deze onschuldige boskalkoenen overstemmen de kleinere grikibis, die de hele dag door hun eigen naam roepen: "grietsjebee, grietsjebee". Nog voordat ik aan mijn ontbijt begin, voel en hoor ik tergende drilboren en eindeloos gehamer. Hier wordt steeds boven, onder of naast ons verbouwd. Rammelende cementmolens, schurende bezems, geschraap van een schep over grind. Het aanhoudend geblaf van buurthonden zodra er weer een alarm afgaat. In een paar van die nieuwe gebouwen wonen slechts een enkeling met bewakers en hun honden.

Tegen 12 uur rinkelt de ouderwetse huistelefoon. Het is de beveiliger die laat weten dat we een half uur water hebben. Door de open ramen hoor ik het gekletter met potten en pannen bij een van de buren. Boven mij trilt in dat halve uur de wasmachine over de betonnen vloer. Als het water er mee stopt, blijft het een poos rustig. Ik hoor weinig verkeer of gekef, misschien eten de honden ook. Het werk wordt hervat, bouwgeluiden tot rond 5 uur. Dan weer die stilte. Gek eigenlijk, want in Latijns-Amerika zegt men: lawaai is leven.

Een vriendin vertelde mij over een verjaardagsfeestje van haar broer die in Duitsland woont. Ze zei: "Ik denk dat ik het meteen bij binnenkomst voor mezelf heb verpest toen ik vroeg wie er begraven werd. Het was er werkelijk doodstil".

Tegen de schemering begint het regelmatige getjilp van krekels en kikkers, we wonen tegen een begroeide bergwand aan. Het geblaf en loeiende alarmen gaan gewoon door. Om klokslag 7 klinkt het Ave Maria uit een lager gelegen kerktoren. Verder hoor ik weinig verkeers- en leefgeluiden. Dat voelt vreemd als je bedenkt dat we in de hoofdstad van Venezuela wonen.

Omgevingsgeluiden uit het recente verleden.

Door de stilte valt het lawaai van de kapotte uitlaten extra op. De waterwagens met hun zware benzinemotoren zijn oud; ze blijven rijden zolang ze vooruit komen. Nieuwe auto-onderdelen zijn schaars. Nu pas realiseer ik me dat ik al een tijd niet meer ben geschrokken door luide vuurwerk klappen. Tot voor kort hoorde ik dat een paar keer per week – ze zijn er dol op in deze buurt. Ik word ook niet meer op een doordeweekse dag uit mijn slaap gehouden door lawaaiige feestjes waartegen geen enkele oordopjes bestand zijn. Na de laatste protesten heb ik geen knallende traangasbommen meer gehoord. De bouwvakkers gaan jammer genoeg door. Alsof het geld op moet aan vastgoed.

Opgeschrikt uit deze gedachten hoor ik een bekend fluitje van een buurtventer. Vroeger verkocht hij koffie aan de bouwvakkers. Nu probeert hij zijn groene mango's te slijten, maar raakt ze aan niemand kwijt. Door de armoede en honger halen veel mensen de vruchten uit de bomen voordat ze de kans krijgen om te rijpen totdat ze zoet en sappig zijn.  

Wanneer ik een berichtje krijg met de vraag of het 'nu weer rustig is bij jullie' kan ik dat naar waarheid  bevestgen.

Nooit hield ik het voor mogelijk dat ik lawaai kon missen, vooral niet toen ik er last van had. Vroeger had ik rust nodig om te kunnen schilderen, nu vormen geluiden ook een bron van inspiratie.

quien es la culpa.jpg

Graag wil ik benadrukken dat ik mijn omgeving beschrijf en dat dit niet representatief is voor heel Venezuela. Naast het feit dat een overgrote meerderheid moeite heeft het hoofd boven water te houden, is het ook waar dat zo'n 8% van de Venezolanen het goede leven leeft.